Aparat estetyczny to aparat stały, w którym zamki są wykonane z ceramiki albo szafiru. Ceramika ma kolor zbliżony do zęba, a szafir jest przezroczysty. Działa na tej samej zasadzie co aparat metalowy: zamki są przyklejone do zębów, a łuk z drutu stopniowo przesuwa je na miejsce.
Wybierają go najczęściej dorośli i starsza młodzież, którym zależy na tym, by aparat był mniej widoczny, ale potrzebują leczenia aparatem stałym. Poniżej opisujemy, czym różnią się materiały, jak dbać o taki aparat i na co zwrócić uwagę. O wyborze metody decyduje lekarz po diagnostyce.
Ceramika czy szafir
Zamki ceramiczne są matowe i mają odcień dobierany do koloru zębów. Dobrze wtapiają się w naturalne, lekko kremowe szkliwo. Zamki szafirowe są wykonane z syntetycznego, przezroczystego kryształu, przez który widać ząb. Lepiej wyglądają przy bardzo jasnych zębach.
Oba rodzaje są twardsze od szkliwa i nieco większe od zamków metalowych. Na konsultacji lekarz może pokazać próbki i doradzić, który materiał pasuje do Twoich zębów i zgryzu.
Jak działa i czym różni się od metalowego
Zasada działania jest taka sama: łuk przechodzi przez zamki i działa stałą, delikatną siłą. Lekarz w trakcie leczenia wymienia łuki na coraz grubsze i koryguje ustawienie zębów. Sam łuk może być metalowy albo pokryty warstwą w kolorze zęba.
Różnice dotyczą głównie wyglądu i trwałości materiału. Ceramika jest krucha, więc zamek może się wyszczerbić przy uderzeniu lub gryzieniu czegoś twardego. Zdejmowanie zamków ceramicznych wymaga więcej ostrożności, ale lekarz ma do tego odpowiednie narzędzia.
Dla kogo jest aparat estetyczny
Aparat estetyczny nie jest zarezerwowany dla dorosłych. Nastolatki również mogą go nosić, jeśli lekarz uzna, że materiał jest odpowiedni do ich zgryzu, a pacjent dobrze dba o higienę. Częstym mitem jest to, że zamki estetyczne nadają się tylko do drobnych korekt. W rzeczywistości leczy się nimi te same wady co aparatem metalowym.
- dorośli, którzy w pracy dużo rozmawiają z ludźmi
- starsza młodzież, dla której wygląd aparatu ma duże znaczenie
- osoby, u których nakładki nie wystarczą do wyleczenia wady
- osoby, które nie chcą pamiętać o zdejmowaniu i zakładaniu aparatu
Kiedy lekarz może zaproponować coś innego
Zamki estetyczne bywają mniej odpowiednie przy głębokim nagryzie, gdy zęby górne mocno nachodzą na dolne i mogłyby uderzać w zamki dolnych zębów. Twarda ceramika mogłaby wtedy ścierać szkliwo. Dlatego często zakłada się zamki estetyczne na górny łuk, a metalowe na dolny, który w rozmowie jest mniej widoczny. Przy bardzo słabej higienie lub aktywnej próchnicy najpierw trzeba wyleczyć zęby i dziąsła.
Przebieg leczenia krok po kroku
- konsultacja: badanie, rozmowa o oczekiwaniach i dostępnych metodach
- diagnostyka: zdjęcia RTG, zdjęcia twarzy i zębów, skan lub wyciski
- plan leczenia z wyborem materiału zamków dla górnego i dolnego łuku
- przegląd i higienizacja przed założeniem aparatu
- przyklejenie zamków i założenie pierwszego łuku
- kontrole co 4–8 tygodni z wymianą łuków i ligatur
- zdjęcie aparatu i założenie retainera
Przed założeniem aparatu warto zrobić profesjonalne czyszczenie zębów. Na czystym szkliwie zamki lepiej się trzymają, a kolor ceramiki łatwiej dopasować.
Czas leczenia i pierwsze dni
Czas leczenia jest podobny jak przy aparacie metalowym i zwykle wynosi od 18 do 24 miesięcy. Zależy od wady, wieku, stanu przyzębia i regularności wizyt. Materiał zamków sam w sobie nie decyduje o tym, jak długo trwa leczenie.
Pierwsze dni wyglądają podobnie jak przy każdym aparacie stałym. Zęby mogą być tkliwe przy gryzieniu, a zamki ocierać policzki i wargi. Pomaga wosk ortodontyczny i miękkie jedzenie. Dyskomfort zwykle mija w ciągu kilku dni do tygodnia.
Kolor, jedzenie i przebarwienia
Same zamki ceramiczne i szafirowe nie przebarwiają się w typowych warunkach. Przebarwić mogą się natomiast ligatury, czyli gumki trzymające łuk, zwłaszcza od kawy, herbaty, czerwonego wina, curry czy buraków. Ligatury wymienia się na każdej kontroli. Istnieją też zamki samoligaturujące, które nie wymagają gumek.
- po kawie lub herbacie przepłucz usta wodą
- ogranicz palenie, które przebarwia gumki i zęby
- unikaj gryzienia twardych rzeczy, które mogą wyszczerbić ceramikę
- krój twarde owoce i warzywa na małe kawałki
Higiena i dbanie o aparat
Zasady higieny są takie same jak przy aparacie metalowym. Zęby myje się po każdym posiłku, dokładnie wokół zamków i pod łukiem. Przydają się szczoteczka ortodontyczna, szczoteczki międzyzębowe i irygator. Przy aparacie estetycznym dobra higiena ma też znaczenie dla wyglądu, bo osad przy przezroczystym zamku jest bardziej widoczny niż przy metalowym.
Warto też unikać nawyków, które mogą uszkodzić ceramikę, takich jak gryzienie długopisu czy otwieranie opakowań zębami. Przy sportach kontaktowych przydaje się ochraniacz na zęby. Co kilka miesięcy dobrze jest zrobić higienizację w gabinecie, by usunąć osad i kamień, który trudno wyczyścić samemu.
Koszt i retencja
Na koszt wpływa materiał zamków, to, czy aparat estetyczny jest na jednym, czy na obu łukach, zakres diagnostyki, czas leczenia i rodzaj retainera. Zamki ceramiczne i szafirowe są zwykle droższe w wykonaniu niż metalowe. Szczegóły poznasz po konsultacji w OrtoLinea.
Po zdjęciu aparatu zakłada się retainer, stały drucik od wewnętrznej strony zębów albo przezroczystą szynę na noc. Bez retencji zęby mogą wracać do dawnego ustawienia, dlatego retencja trwa zwykle wiele lat.
