Stomatologia dziecięca zajmuje się zębami mlecznymi, zębami stałymi w okresie ich wyrzynania oraz kontrolą rozwoju zgryzu. Wizyty u dzieci mają inny rytm niż u dorosłych. Więcej czasu poświęcamy na rozmowę, oswojenie z gabinetem i naukę higieny, a zabiegi dobieramy do wieku i gotowości dziecka.
Regularne wizyty od najmłodszych lat pozwalają wcześnie zauważyć próchnicę i nieprawidłowości zgryzu. W gabinecie z profilem ortodontycznym ma to szczególne znaczenie: wiele wad łatwiej skorygować, gdy szczęki jeszcze rosną, a utrata mlecznego zęba przed czasem często prowadzi do braku miejsca dla zęba stałego.
Co obejmuje
- wizyty adaptacyjne dla dzieci, które pierwszy raz są u dentysty
- przeglądy i ocena ryzyka próchnicy
- leczenie próchnicy zębów mlecznych i stałych
- lakowanie bruzd zębów trzonowych
- lakierowanie fluorem
- instruktaż higieny dla dziecka i rodzica
- ocena rozwoju zgryzu i ewentualne skierowanie do ortodonty
Kiedy pierwsza wizyta
Pierwszą wizytę zalecamy około pierwszych urodzin albo po wyrżnięciu pierwszych zębów. Wtedy głównie rozmawiamy z rodzicem o karmieniu, smoczku, szczotkowaniu i fluorze, a lekarz ogląda zęby dziecka siedzącego na kolanach opiekuna. Kolejne wizyty kontrolne odbywają się zwykle co 6 miesięcy. Wcześniej warto przyjść, gdy zauważysz przebarwienia, ubytki, obrzęk dziąsła lub dziecko skarży się na ból.
Pierwsze wizyty nie służą przede wszystkim leczeniu. Ich celem jest to, żeby dziecko kojarzyło gabinet ze spokojem, a rodzic wiedział, jak dbać o zęby w domu. Dzieci, które od początku przychodzą na kontrole, zwykle łatwiej współpracują, gdy w przyszłości potrzebny jest zabieg.
Jak wygląda wizyta
Zaczynamy od rozmowy i pokazania dziecku narzędzi: lusterka, lampy, ruchomego fotela. Lekarz tłumaczy, co będzie robił, prostymi słowami. Potem ogląda zęby, ocenia higienę i zgryz. Jeśli dziecko jest gotowe, można przeprowadzić prosty zabieg, na przykład lakierowanie. Gdy potrzebne jest leczenie, a dziecko się boi, dzielimy pracę na krótsze wizyty. Rodzic może być obecny w gabinecie.
Nie obiecuj dziecku, że „nic nie będzie robione” i nie używaj słów „ból” czy „zastrzyk”. Wystarczy spokojnie powiedzieć, że dentysta obejrzy i policzy ząbki.
Znieczulenie u dzieci
Przy leczeniu głębszych ubytków stosujemy znieczulenie miejscowe dostosowane do wieku i masy ciała dziecka. Przed wkłuciem lekarz zwykle smaruje dziąsło żelem znieczulającym. Po zabiegu warga i policzek mogą być zdrętwiałe przez godzinę lub dwie. W tym czasie trzeba pilnować, żeby dziecko ich nie przygryzało, bo łatwo o bolesne ranki.
Przy bardzo małych ubytkach w zębach mlecznych czasem można zastosować metody, które nie wymagają wiercenia, na przykład preparaty zatrzymujące próchnicę. Lekarz omówi ich zalety i ograniczenia. Gdy dziecko jest bardzo zestresowane, a leczenie rozległe, możliwe jest skierowanie do ośrodka, który prowadzi leczenie w sedacji lub w znieczuleniu ogólnym.
Zęby mleczne też się leczy
Zęby mleczne utrzymują miejsce dla zębów stałych, pomagają w gryzieniu i mówieniu. Nieleczona próchnica może prowadzić do bólu, ropni i zakażenia zawiązka zęba stałego. Gdy ząb mleczny trzeba usunąć przed czasem, sąsiednie zęby przesuwają się w powstałą lukę i ząb stały może nie mieć gdzie wyrosnąć. Czasem stosuje się wtedy utrzymywacz przestrzeni, który chroni miejsce do czasu wyrżnięcia zęba stałego.
Rodzice często pytają, kiedy wypadną konkretne zęby mleczne. Kolejność i wiek wymiany są różne u każdego dziecka. Jeśli ząb stały wyrasta za zębem mlecznym, który się nie rusza, albo luka po zębie mlecznym utrzymuje się wiele miesięcy, warto przyjść na kontrolę i ewentualnie wykonać zdjęcie.
Lakowanie i fluor
Lakowanie polega na wypełnieniu głębokich bruzd na powierzchni żującej zębów trzonowych płynnym materiałem, który utrudnia zaleganie płytki. Wykonuje się je zwykle wkrótce po wyrżnięciu pierwszych stałych zębów trzonowych, około 6. roku życia, a później drugich, około 12. roku życia. Zabieg nie wymaga wiercenia ani znieczulenia. Lakierowanie fluorem wzmacnia szkliwo i wykonuje się je w odstępach zaleconych przez lekarza.
Zgryz pod kontrolą
Na każdym przeglądzie lekarz ocenia, jak rozwija się zgryz. Zwraca uwagę na nawyki, takie jak ssanie kciuka, długie używanie smoczka, oddychanie przez usta czy wsuwanie języka między zęby. Pierwszą konsultację ortodontyczną zalecamy zwykle w wieku 6–7 lat, a wcześniej, jeśli widać zgryz krzyżowy lub przodozgryz. Wczesne leczenie aparatem ruchomym może ułatwić lub skrócić późniejsze leczenie.
Higiena w domu
Dobry moment na szczotkowanie to po śniadaniu i przed snem. Po wieczornym myciu dziecko nie powinno już jeść ani pić niczego poza wodą. Wspólne mycie zębów z rodzicem pomaga wyrobić nawyk, a szczoteczka z małą główką ułatwia dotarcie do zębów trzonowych.
- szczotkowanie od pierwszego zęba, dwa razy dziennie
- pasta z fluorem w ilości dostosowanej do wieku dziecka
- doczyszczanie zębów przez rodzica do czasu, aż dziecko robi to samodzielnie i dokładnie
- ograniczenie słodkich napojów, soków i przekąsek między posiłkami
- unikanie usypiania dziecka z butelką mleka lub soku
Od czego zależy koszt
Koszt zależy od rodzaju zabiegów, liczby zębów do leczenia, potrzeby zdjęcia RTG oraz liczby wizyt adaptacyjnych. Po przeglądzie lekarz omówi plan leczenia i kolejność zabiegów.
