Leczenie zachowawcze to podstawowa część stomatologii. Obejmuje wykrywanie i leczenie próchnicy, wymianę starych wypełnień, odbudowę ukruszonych zębów oraz zabiegi, które chronią szkliwo przed nowymi ubytkami. Jego celem jest zachowanie jak największej ilości własnej tkanki zęba i zatrzymanie choroby, zanim dojdzie do miazgi i będzie potrzebne leczenie kanałowe.
W gabinecie, który zajmuje się głównie ortodoncją, leczenie zachowawcze ma jeszcze jedno zadanie. Przed założeniem aparatu wszystkie zęby muszą być zdrowe, a w trakcie leczenia trzeba je regularnie kontrolować. Aparat utrudnia dokładne czyszczenie, więc nieleczona próchnica może się w tym czasie szybko pogłębić.
Co obejmuje leczenie
Zakres leczenia ustalamy po przeglądzie i, jeśli to potrzebne, po zdjęciu RTG. Część ubytków widać gołym okiem, inne ukrywają się między zębami lub pod starym wypełnieniem i wychodzą dopiero na zdjęciu.
- przegląd stomatologiczny i plan leczenia
- leczenie próchnicy i wypełnienia kompozytowe w kolorze zęba
- wymiana nieszczelnych lub przebarwionych wypełnień
- odbudowa ukruszonych i startych zębów
- leczenie nadwrażliwości i ubytków przyszyjkowych
- lakowanie, lakierowanie fluorem i ocena ryzyka próchnicy
Kiedy się zgłosić
Wczesna próchnica zwykle nie boli, dlatego regularny przegląd jest ważniejszy niż czekanie na objawy. Warto przyjść wcześniej, gdy zauważysz ciemną plamę lub ubytek na zębie, nadwrażliwość na zimno, ciepło lub słodkie, zalegające jedzenie w jednym miejscu albo ostrą krawędź wyczuwalną językiem. Ból samoistny, nocny lub pulsujący to sygnał, że stan zapalny mógł objąć miazgę i wizyty nie należy odkładać.
Na przegląd warto przyjść także wtedy, gdy nic nie dolega, ale od ostatniej wizyty minęło ponad pół roku. Próchnica między zębami lub pod brzegiem starego wypełnienia rozwija się po cichu. Wykryta wcześnie wymaga zwykle niewielkiego wypełnienia, a zauważona późno może oznaczać leczenie kanałowe lub koronę.
Jak wygląda wizyta
Na początku lekarz ogląda zęby, ocenia stare wypełnienia i dziąsła, a w razie potrzeby wykonuje zdjęcie. Następnie omawia, które zęby wymagają leczenia i w jakiej kolejności. Podczas samego zabiegu usuwa zmienioną próchnicowo tkankę, oczyszcza ubytek, izoluje ząb od śliny i odbudowuje go warstwami materiału kompozytowego, utwardzanego światłem. Na koniec sprawdza zgryz i poleruje wypełnienie, żeby było gładkie i nie przeszkadzało przy zagryzaniu.
Przy większej liczbie ubytków lekarz przedstawia plan i proponuje kolejność wizyt. Możesz zapytać o każdy etap, o materiał, z którego wykonane zostanie wypełnienie, i o to, co się stanie, jeśli leczenie zostanie odłożone. Kolor kompozytu dobieramy przed zabiegiem, przy wilgotnym zębie i naturalnym świetle, żeby wypełnienie nie odcinało się od reszty zęba.
Przy pierwszej wizycie powiedz lekarzowi o przyjmowanych lekach, alergiach i chorobach przewlekłych. To ważne przy doborze znieczulenia.
Znieczulenie i komfort
Przy leczeniu głębszych ubytków stosujemy znieczulenie miejscowe. Przed wkłuciem można posmarować śluzówkę żelem znieczulającym, co zmniejsza odczucie ukłucia. Drętwienie wargi i policzka utrzymuje się zwykle od jednej do kilku godzin. Płytkie ubytki w szkliwie czasem da się wyleczyć bez znieczulenia, ale decyzja zawsze należy do Ciebie. Jeśli w trakcie zabiegu coś przeszkadza, wystarczy podnieść rękę.
Ile to trwa
Pojedyncze wypełnienie zajmuje zwykle od 30 do 60 minut, w zależności od wielkości ubytku i miejsca w łuku. Gdy zębów do leczenia jest więcej, rozkładamy pracę na kilka wizyt. Najpierw zajmujemy się ubytkami głębokimi, bo te szybciej postępują. Rozległe zniszczenie zęba może wymagać odbudowy protetycznej, a zapalenie miazgi leczenia kanałowego, o czym lekarz powie przed rozpoczęciem pracy.
Po wizycie
Z jedzeniem poczekaj, aż ustąpi znieczulenie, żeby nie przygryźć wargi lub policzka. Wypełnienie kompozytowe jest utwardzone od razu, więc nie trzeba czekać z gryzieniem tak długo jak przy starszych materiałach. Przez kilka dni ząb może być nieco wrażliwy na zimno, co zwykle mija samo. Jeśli wypełnienie wydaje się za wysokie albo ból narasta, zadzwoń do gabinetu.
W pierwszej dobie unikaj silnie barwiących napojów, jeśli wypełnienie dotyczy zęba przedniego. Szczotkuj zęby normalnie, także w miejscu leczenia, i nitkuj przestrzenie przy nowym wypełnieniu, żeby sprawdzić, czy nić nie zahacza. Gdy nić się strzępi lub zatrzymuje, powiedz o tym na kolejnej wizycie, bo krawędź może wymagać dopracowania.
Przed aparatem i w trakcie
Przed założeniem aparatu stałego lub rozpoczęciem leczenia nakładkami robimy przegląd i leczymy wszystkie ubytki. Zamki i pierścienie zasłaniają część powierzchni zęba, więc późniejsze leczenie bywa trudniejsze. W trakcie leczenia ortodontycznego zalecamy kontrolę co 6 miesięcy, a u osób z wysokim ryzykiem próchnicy częściej. Ortodonta i stomatolog wymieniają się informacjami, żeby żaden problem nie został przeoczony.
Białe, matowe plamy wokół zamków to pierwszy etap odwapnienia szkliwa. Jeśli je zauważysz, powiedz o tym na najbliższej wizycie.
Od czego zależy koszt
Koszt leczenia zależy od liczby i wielkości ubytków, liczby powierzchni zęba objętych wypełnieniem, potrzeby wykonania zdjęć RTG i zastosowania dodatkowych materiałów, na przykład podkładu przy głębokim ubytku. Po przeglądzie otrzymasz plan leczenia z opisem poszczególnych etapów.
Leczenie odkładane w czasie zwykle staje się bardziej złożone. Mały ubytek wymaga prostego wypełnienia, a zaawansowana próchnica może oznaczać leczenie kanałowe i odbudowę protetyczną, co wpływa na liczbę wizyt i zakres pracy.
Profilaktyka
- szczotkowanie dwa razy dziennie pastą z fluorem
- nitkowanie lub szczoteczki międzyzębowe raz dziennie
- ograniczenie słodkich napojów i podjadania między posiłkami
- przegląd co 6 miesięcy i higienizacja według zaleceń
