Zdjęcia rentgenowskie pokazują to, czego nie widać podczas zwykłego badania: korzenie zębów, kość, zawiązki zębów stałych, ubytki między zębami i zmiany przy wierzchołkach korzeni. W gabinecie wykonujemy zdjęcia pantomograficzne, cefalometryczne i punktowe, cyfrowo i przy niskiej dawce promieniowania.
W leczeniu ortodontycznym diagnostyka radiologiczna jest niezbędna. Na jej podstawie lekarz ocenia położenie zębów i ich zawiązków, długość korzeni oraz relacje kości szczęki i żuchwy. Zdjęcia wykonane na miejscu oznaczają, że nie trzeba jeździć do innej pracowni, a lekarz może je omówić z Tobą od razu po wykonaniu.
Jakie zdjęcia wykonujemy
- pantomogram: wszystkie zęby, kości szczęk i stawy skroniowo-żuchwowe na jednym zdjęciu
- zdjęcie cefalometryczne: boczny obraz czaszki do analizy wady zgryzu
- zdjęcia punktowe (wewnątrzustne) pojedynczych zębów i ich korzeni
- zdjęcia skrzydłowo-zgryzowe do wykrywania próchnicy między zębami
Do czego służą
Pantomogram daje ogólny obraz uzębienia. Pokazuje zawiązki zębów stałych, w tym zębów mądrości, zęby zatrzymane, braki zawiązków, zmiany w kości i stan po wcześniejszym leczeniu. Zdjęcie punktowe pozwala dokładnie ocenić jeden ząb, na przykład przed lub w trakcie leczenia kanałowego. Zdjęcie cefalometryczne jest podstawą pomiarów, na których ortodonta opiera plan leczenia wady zgryzu.
Zdjęcie skrzydłowo-zgryzowe pozwala wykryć próchnicę na stykach zębów bocznych, której nie widać podczas oglądania, oraz ocenić szczelność wypełnień i poziom kości między zębami. Bywa szczególnie przydatne u osób z wieloma wypełnieniami i przed założeniem aparatu stałego.
Kiedy lekarz je zleca
Zdjęcie wykonuje się wtedy, gdy wynik może wpłynąć na diagnozę lub sposób leczenia. Najczęściej przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego, w jego trakcie i po zakończeniu, przy podejrzeniu próchnicy między zębami, przed leczeniem kanałowym, ekstrakcją, wszczepieniem implantu i leczeniem protetycznym, a także przy bólu, obrzęku lub urazie zęba. Rodzaj zdjęcia i jego częstotliwość lekarz dobiera indywidualnie.
Jak wygląda badanie
Przed badaniem zdejmujesz kolczyki, okulary, łańcuszki, spinki, a także ruchome protezy i aparaty wyjmowane. Przy pantomogramie stajesz w aparacie i zagryzasz specjalny ustnik, a ramię urządzenia obraca się wokół głowy przez kilkanaście sekund. Przy zdjęciu cefalometrycznym głowa jest ustawiona bokiem w uchwytach. Przy zdjęciu punktowym czujnik umieszcza się w ustach przy badanym zębie. Badanie jest bezbolesne.
Osoby noszące aparat stały nie muszą go zdejmować do pantomogramu. Metalowe elementy będą widoczne na zdjęciu, ale nie uniemożliwiają oceny zębów i kości. Jeśli masz trudność z utrzymaniem nieruchomej pozycji, na przykład z powodu odruchu wymiotnego lub lęku, powiedz o tym przed badaniem.
W trakcie pantomogramu stój nieruchomo i trzymaj język przyciśnięty do podniebienia. Dzięki temu zdjęcie będzie wyraźne i nie trzeba będzie go powtarzać.
Bezpieczeństwo i dawka
Cyfrowe zdjęcia stomatologiczne wiążą się z niską dawką promieniowania, porównywalną z naturalnym promieniowaniem tła, które otrzymujemy w ciągu kilku dni. Mimo to każde zdjęcie wykonuje się tylko wtedy, gdy jest uzasadnione. Stosujemy osłony, a urządzenia podlegają regularnym kontrolom. U dzieci dobieramy parametry do wieku i wielkości pacjenta.
Osłona na tarczycę i tułów nie wpływa na jakość zdjęcia zębów, a ogranicza promieniowanie rozproszone. Jeśli masz wątpliwości co do liczby wykonanych w ostatnim czasie zdjęć, powiedz o tym lekarzowi. Pomaga to uniknąć niepotrzebnego powtarzania badań.
Ciąża
Jeśli jesteś w ciąży lub podejrzewasz ciążę, powiedz o tym przed badaniem. Zdjęcia, które można odłożyć, wykonuje się po porodzie. Gdy zdjęcie jest konieczne, na przykład przy ostrym bólu lub stanie zapalnym, lekarz ocenia wskazania, a badanie przeprowadza się z osłoną i przy ograniczeniu liczby ekspozycji do minimum.
Zdjęcia w leczeniu ortodontycznym
Na podstawie pantomogramu i zdjęcia cefalometrycznego ortodonta ocenia, czy wada ma charakter zębowy, czy szkieletowy, czy wszystkie zawiązki są obecne i czy któryś ząb nie jest zatrzymany. W trakcie leczenia kontrolne zdjęcie pozwala sprawdzić ustawienie korzeni i ich stan. Po zakończeniu leczenia zdjęcie dokumentuje efekt i pomaga zaplanować retencję.
Zdjęcia pomagają też wychwycić sytuacje, które zmieniają plan leczenia: zęby zatrzymane w kości, dodatkowe zawiązki, krótkie korzenie, zmiany zapalne przy wierzchołkach czy przewężenia dróg oddechowych widoczne na zdjęciu bocznym. W niektórych przypadkach lekarz może zlecić dodatkowo tomografię wiązki stożkowej w specjalistycznej pracowni.
Wynik i dokumentacja
Obraz jest gotowy kilka chwil po badaniu, a lekarz może omówić go na tej samej wizycie. Zdjęcia są przechowywane w dokumentacji medycznej. Na prośbę pacjenta możemy przekazać kopię w formie cyfrowej, na przykład na potrzeby konsultacji u innego specjalisty.
Jeśli masz zdjęcia wykonane niedawno w innym miejscu, przynieś je na wizytę. Lekarz oceni, czy są wystarczające, co może pozwolić uniknąć powtarzania badania.
Od czego zależy koszt
Koszt zależy od rodzaju zdjęcia, liczby ekspozycji oraz od tego, czy potrzebny jest opis radiologiczny lub analiza cefalometryczna. Lekarz poinformuje, które zdjęcia są potrzebne w Twoim przypadku.
