Nakładki przezroczyste, nazywane też alignerami, to seria cienkich szyn z tworzywa wykonanych indywidualnie na podstawie skanu zębów. Każda kolejna nakładka ma nieco inny kształt i przesuwa zęby o niewielką odległość. Nakładki zdejmujesz do jedzenia i mycia zębów, a przez resztę dnia i nocy są na zębach.
Ta metoda dobrze sprawdza się przy wielu wadach, ale nie przy wszystkich. Jej skuteczność w dużym stopniu zależy od tego, jak regularnie nosisz nakładki. Poniżej opisujemy, jak wygląda leczenie, ile trwa, jak dbać o nakładki i kiedy lepszy może być aparat stały. Decyzję podejmuje lekarz po diagnostyce.
Jak działają nakładki
Na początku lekarz wykonuje skan zębów i w programie komputerowym planuje ruch każdego zęba krok po kroku. Na tej podstawie powstaje seria nakładek. Każda jest minimalnie przesunięta względem poprzedniej, więc po założeniu delikatnie dociska zęby w nowym kierunku.
Aby nakładka mogła skuteczniej działać na ząb, na niektóre zęby przykleja się małe zaczepy z materiału w kolorze zęba, nazywane atachmentami. Czasem potrzebne jest też delikatne wyszlifowanie przestrzeni między zębami albo gumki wyciągowe. O tym lekarz informuje przy planowaniu.
Dla kogo są nakładki
Nakładki stosuje się najczęściej u dorosłych i młodzieży z wyrżniętymi zębami stałymi. Są wybierane przez osoby, którym zależy na dyskretnym leczeniu i możliwości zdejmowania aparatu do posiłków. Warunkiem jest gotowość do noszenia ich przez większość doby.
U nastolatków lekarz bierze pod uwagę nie tylko wadę, ale też to, czy pacjent będzie pamiętał o noszeniu nakładek w szkole i podczas wyjazdów. U dorosłych przed leczeniem ważna jest ocena dziąseł i kości, bo choroby przyzębia trzeba najpierw wyleczyć lub ustabilizować.
- stłoczenia i niewielkie obroty zębów
- szpary między zębami
- nawrót wady po wcześniejszym leczeniu
- przygotowanie zębów do leczenia protetycznego, po ocenie lekarza
Kiedy lepszy może być aparat stały
Przy niektórych wadach nakładki mają ograniczone możliwości. Dotyczy to na przykład dużych przesunięć korzeni, znacznych różnic w położeniu szczęk, części przypadków z usunięciem zębów czy bardzo obróconych zębów o okrągłym kształcie. Nakładki nie są też dobrym wyborem, jeśli wiesz, że trudno będzie Ci nosić je regularnie. Lekarz po diagnostyce powie wprost, czy Twoja wada nadaje się do leczenia nakładkami.
Częstym mitem jest przekonanie, że nakładki to łatwiejsza wersja aparatu. W praktyce wymagają dużej samodyscypliny, bo to Ty decydujesz, ile godzin dziennie działają. W niektórych sytuacjach lekarz proponuje leczenie łączone, na przykład krótki etap aparatem stałym, a potem nakładki.
Przebieg leczenia krok po kroku
- konsultacja: badanie i rozmowa o oczekiwaniach
- diagnostyka: zdjęcia RTG, zdjęcia twarzy i zębów, skan wewnątrzustny
- plan leczenia w programie 3D i jego omówienie
- wykonanie nakładek przez producenta, zwykle kilka tygodni
- przyklejenie atachmentów i odbiór pierwszych nakładek
- wymiana nakładek w domu co 1–2 tygodnie według zaleceń
- kontrole co 6–10 tygodni, w razie potrzeby korekta planu
- zakończenie leczenia i retencja
Plan 3D pokazuje zaplanowany ruch zębów, ale nie jest obietnicą efektu. Rzeczywisty przebieg zależy od biologii i noszenia nakładek, dlatego czasem potrzebne są nakładki korygujące.
Ile trwa leczenie
Leczenie nakładkami trwa zwykle od 6 do 18 miesięcy, a przy bardziej złożonych przypadkach dłużej. Czas zależy od rodzaju wady, liczby zaplanowanych etapów i od tego, jak dokładnie nakładki przylegają do zębów. Kluczowe jest noszenie ich około 22 godzin na dobę. Gdy nakładki są często zdejmowane na dłużej, zęby nie nadążają za planem i potrzebna jest dodatkowa seria.
Na czas wpływa też regularna wymiana nakładek. Jeśli przejdziesz do następnej za wcześnie, nakładka może nie przylegać i zęby nie przesuną się zgodnie z planem. Gdy po skończeniu serii zęby nie są ustawione tak, jak zaplanowano, lekarz wykonuje nowy skan i zleca nakładki korygujące.
Pierwsze dni i komfort
Po założeniu nowej nakładki zęby mogą być przez 1–3 dni wrażliwe i czuć ucisk. To znak, że nakładka działa. Wiele osób zmienia nakładkę wieczorem, żeby pierwsze godziny przypadły na sen.
Na początku mowa może być lekko zmieniona, szczególnie przy głoskach syczących. Zwykle wraca do normy w ciągu kilku dni. Jeśli krawędź nakładki uwiera dziąsło, powiedz o tym lekarzowi, można ją delikatnie wygładzić.
Zawsze zachowuj poprzednią nakładkę. Gdy zgubisz lub uszkodzisz aktualną, możesz tymczasowo wrócić do poprzedniej i zadzwonić do gabinetu.
Jedzenie i picie
Nakładki zdejmuje się do każdego posiłku i każdego napoju poza zwykłą wodą. Dzięki temu nie musisz rezygnować z ulubionych potraw. Trzeba jednak pamiętać, że częste podjadanie skraca czas noszenia i wymaga każdorazowego mycia zębów.
- w nakładkach pij tylko wodę bez dodatków
- nie pij w nich gorących napojów, które mogą odkształcić tworzywo
- przed ponownym założeniem umyj zęby lub chociaż przepłucz usta
- ogranicz podjadanie między posiłkami
Higiena i dbanie o nakładki
Nakładki czyści się rano i wieczorem miękką szczoteczką i letnią wodą, bez pasty z drobinkami, która rysuje tworzywo. Nie myj ich gorącą wodą. Gdy nakładki nie ma na zębach, trzymaj ją w pudełku. Najwięcej zgubionych nakładek to te zawinięte w serwetkę w restauracji. Pamiętaj też o dokładnym myciu zębów, bo resztki jedzenia pod nakładką długo pozostają w kontakcie ze szkliwem.
Koszt i retencja
Na koszt wpływa złożoność wady, liczba nakładek w planie, ewentualne nakładki korygujące, zakres diagnostyki, liczba kontroli i rodzaj retainera. Wszystko omawia się po przygotowaniu planu leczenia, a informacje możesz uzyskać pod numerem 12 345 67 89.
Po zakończeniu leczenia zęby trzeba utrzymać w nowym położeniu. Służy do tego retainer: cienki drucik przyklejony od wewnątrz lub przezroczysta szyna noszona w nocy. Retencja trwa zwykle wiele lat.
